WB_25_12_25 Voor Eerste Kerstdag 25-12-2025
De Schepper wordt mens Johannes 1:1-5,9-14(16-18)
1 In den beginne was het Woord, en het Woord was bij God, en het Woord was God.2 Dit was in den beginne bij God.3 Alle dingen zijn door Hetzelve gemaakt, en zonder Hetzelve is geen ding gemaakt, dat gemaakt is.4 In Hetzelve was het Leven, en het Leven was het Licht der mensen.5 En het Licht schijnt in de duisternis, en de duisternis heeft hetzelve niet begrepen.
9 Dit was het waarachtige Licht, Hetwelk verlicht een iegelijk mens, komende in de wereld.10 Hij was in de wereld, en de wereld is door Hem gemaakt; en de wereld heeft Hem niet gekend.11 Hij is gekomen tot het Zijne, en de Zijnen hebben Hem niet aangenomen.12 Maar zovelen Hem aangenomen hebben, dien heeft Hij macht gegeven kinderen Gods te worden, namelijk die in Zijn Naam geloven;13 Welke niet uit den bloede, noch uit den wil des vleses, noch uit den wil des mans, maar uit God geboren zijn.14 En het Woord is vlees geworden, en heeft onder ons gewoond (en wij hebben Zijn heerlijkheid aanschouwd, een heerlijkheid als des Eniggeborenen van den Vader), vol van genade en waarheid
16 En uit Zijn volheid hebben wij allen ontvangen, ook genade voor genade.17 Want de wet is door Mozes gegeven, de genade en de waarheid is door Jezus Christus geworden.18 Niemand heeft ooit God gezien; de eniggeboren Zoon, Die in den schoot des Vaders is, Die heeft Hem ons verklaard.
Weekspreuk: “En het Woord is vlees geworden, en heeft onder ons gewoond (en wij hebben Zijn heerlijkheid aanschouwd, een heerlijkheid als des Eniggeborenen van den Vader), vol van genade en waarheid.” (Johannes 1:14)
Thema: Het Kind in de kribbe
Overige Bijbelteksten: Johannes 3:36; 1 Korintiërs 8:5-6; 1 Johannes 4:9-10; Psalmen 98:3.
Kerngedachte: Wij kunnen ervoor kiezen met Jezus deel van de nieuwe schepping te worden of niet.
Opmerking vooraf:
De eerste verzen van het evangelie van Johannes, de proloog, laten een poëtische structuur zien. Johannes gebruikt gangbare termen en geeft die een sterke inhoud. “Woord” als scheppingskracht en verlossingsmacht van God (Psalmen 33:6), doordrongen van wijsheid en waarheid, worden met Jezus vereenzelvigd. “Licht:, het eerste scheppingswerk van God (Genesis 1:3), staat voor het goede, dat tegenover de “duisternis”, het kwaad, staat.
De proloog onthult ons, dat Jezus het eeuwige deel van de goddelijke Drie-eenheid is, die alles tot stand brengt en alles verandert. Johannes beschrijft, in tegenstelling tot de anderen evangeliën, de omstandigheden van de geboorte van Jezus niet. Hij beschrijft het nieuwe begin. Met de geboorte van Jezus als mens begint een nieuwe schepping, die voltooid wordt, als Hij terugkomt en zijn Rijk uitbreidt. Dat vieren wij met Kerstmis. Wij kunnen ervoor kiezen deel van deze nieuwe schepping te worden of niet.
Uitleg:
Terug naar het begin, naar Gods schepping:
• “In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God.” (Johannes 1:1)
• “In het begin schiep God de hemel en de aarde. De aarde was nog woest en doods, en duisternis lag over de oervloed, maar Gods geest zweefde over het water.” (Genesis 1:1-2)
Hier zijn ze nu, alle drie, God de Vader, God de Zoon en God de Heilige Geest, bijeengebracht bij de schepping. De drie karakters van de goddelijke Drie-eenheid. Terwijl Vader en Heilige Geest relatief duidelijk in de verhalen over de schepping worden genoemd en herkenbaar zijn, verschijnt in de betogen van Johannes God de Zoon als “logos”, welk woord Luther uit het Grieks zeer letterlijk als “het woord” vertaalt. In het Nederlands kennen wij geen letterlijke vertaling, geen enkel begrip om het woord “logos” juist en volledig te kunnen omschrijven. Hier helpt misschien Goethe, die dit probleem in zijn “Faust” beschouwt (vrij vertaald):
“Er staat geschreven: ‘In het begin was het Woord!’
Hier loop ik al vast! Wie helpt mij verder voort?
Ik kan het Woord zo hoog onmogelijk waarderen,
ik zal het anders moeten vertalen,
als ik juist verlicht ben door de Geest.
Er staat geschreven: In het begin was het gevoel. ?
Denk na over de eerste regel,
opdat je pen niet overhaast is!
Is het gevoel dat wat alles doet en maakt?
Er zou moeten staan: In het begin was de kracht!
Maar ook terwijl ik dit opschrijf,
waarschuwt me al iets, dat ik hier niet bij blijf.
De Geest helpt me! Opeens weet ik raad
en schrijf gerust: In het begin was de daad!
Logos: Woord – gevoel – kracht – daad! Welk gevoel, welke kracht en welke daad in het woord “logos” is verborgen, maakt Johannes niet mis te verstaan duidelijk in Johannes 1:3-4 “Alles is erdoor ontstaan en zonder dit is niets ontstaan van wat bestaat” en in Johannes 1:10 “Het Woord was in de wereld, de wereld is door Hem ontstaan en toch kende de wereld Hem niet.” Dat dit machtige logos, dat alles gemaakt heeft, niemand anders is dan Jezus, de Zoon van God, die ongeveer 2000 jaren geleden in Betlehem in een stal is geboren, laat Johannes ons zien in Johannes 1:14 “Het Woord is mens geworden en heeft bij ons gewoond, vol van goedheid en waarheid, en wij hebben zijn grootheid gezien, de grootheid van de enige Zoon van de Vader.”
Als wij vandaag Kerstmis vieren, vieren wij niet, zoals veel mensen en helaas ook steeds meer christenen ons duidelijk willen maken, de geboorte van een eminent mens, die vervolgens door zijn levenswandel Gods gunst heeft verworven. Nee, als wij Kerstmis vieren, vieren wij, dat Hij, die alles heeft gemaakt (Johannes 1:4) zelf mens is geworden. De Schepper, die als enige op alles wat bestaat een rechtsgeldige aanspraak zou kunnen maken, wordt als een hulpeloos nieuwgeboren mens, geheel aangewezen op de zorg van Maria en Jozef, geboren.
Kunnen wij dat geloven? Het is niet verbazend, als dat veel mensen niet lukt? Dat is niet alleen een teken van onze tijd. Johannes schrijft ook al hierover: “Hij kwam naar wat van Hem was, maar wie van Hem waren hebben Hem niet ontvangen.” (Johannes 1:11) Hoe is dat bij ons? Naast alle vreugde en al het feesten plaatst Kerstmis ons steeds weer voor de vraag: “Geloof je dat?” Is het kind, dat ongeveer 2000 jaren geleden werd geboren, voor ons de Christus, de Schepper, de Zoon van God, die mens werd, opdat wij allen zelf door Hem Gods kinderen kunnen worden? Ook hierover schrijft Johannes: “Wie Hem wel ontvingen en in zijn naam geloven, heeft Hij het voorrecht gegeven om kinderen van God te worden.” (Johannes 1:12)
Rest de vraag: “Wat levert het ons op kinderen van God te worden?” Het zou een verhaal kunnen zijn uit de populaire fantasieromans van tegenwoordig: God schept een wereld uit licht, waarin alles volmaakt is: “God keek naar alles wat Hij had gemaakt en zag dat het zeer goed was.” (Genesis 1:31) Wij weten, dat het allemaal niet zo is gebleven. Met de macht van de zonde kwam de duivel en hij verstoort stap voor stap Gods schepping en verandert licht in duisternis. De geweldige, op de eeuwigheid gerichte ordelijke toestand van God wordt systematisch uit zijn evenwicht gebracht. Uit liefde wordt haat, onbarmhartigheid, leugen en jaloezie breiden zich uit en wij mensen, om het even wie wij zijn of wat wij presteren, worden schuldig aan elkaar en raken onvermijdelijk verstrikt in onze zonden. Dat, wat God als eeuwig heeft gemaakt, wordt vergankelijk, omdat het niet meer overeenstemt met de goddelijke ordelijke toestand. Wie kan dat weerstaan? Is Gods geweldige schepping verloren?
Hier zijn wij nu weer op Eerste Kerstdag. God heeft laten zien, dat Hij zijn schepping en zijn kinderen – ons mensen – niet opgeeft, zelfs als het voor Hem de prijs betekent in Jezus zelf mens te worden. In de duisternis van deze wereld zendt Hij zijn Zoon en de duisternis kan geen macht over Hem verwerven. “In het Woord was leven en het leven was het licht voor de mensen.” (Johannes 1:4) Noch kwaadaardigheid noch geniepigheid van een kindermoordenaar als Herodes, noch trouweloosheid en verloochening door zijn beste vrienden en leerlingen (in de uren, waarin Hij ze het meest nodig zou hebben) en zelfs het machtigste wapen van de duivel, de dood, kon geen macht over Jezus krijgen. De tot dan toe onoverwinnelijke macht van de duisternis en de dood is door het licht “Jezus Christus” voor altijd gebroken. Jezus wordt daarom door Paulus ook aangeduid als de eersteling, die de weg voor allen, die in Hem geloven, heeft vrijgemaakt (1 Korintiërs 12:15 e.v.). Jezus zelf heeft verzekerd, dat de duisternis geen macht meer zal hebben over hen, die naar Hem luisteren: “Mijn schapen luisteren naar mijn stem. Ik ken ze en zij volgen Mij. Ik geef ze eeuwig leven: ze zullen nooit verloren gaan en niemand zal ze uit mijn hand roven” (Johannes 10:27-28).
Dus, wat vieren wij nu op Kerstmis? Een betekenisvol historisch voorval of een gebeurtenis, die ons hele leven verandert? Kerstmis is het feest van de liefde, omdat de liefde van Jezus voor ons mensen de haat in deze wereld heeft overwonnen. Jezus, de Zoon van God, komt in de schepping van God het aandeel toe, alles naar de wil van de Vader te doen. Jezus is echter ook de aard van de drie-enige God, die alles verandert. Tot nu toe krijgen allen, die in Jezus geloven, als Gods kinderen de kracht en het vermogen tegenover de haat in deze wereld, alle ongerechtigheid ten spijt, een teken van liefde te plaatsen, omdat Jezus zelf ze verandert, ze tot een nieuwe mens maakt. Paulus duidt dat ook aan als de nieuwe schepping (Galaten 6:15). Met de geboorte van Jezus is het rijk van God weer zichtbaar teruggekomen in onze wereld. De schijnbaar onvermijdelijke kringloop van oorzaak en gevolg, van de escalatie van schuld en geweld wordt door de liefde en vergeving van deze nieuwe schepping onderbroken.
Het is ”elk jaar opnieuw” een echte reden tot vieren, dat wij door Jezus’ geboorte deel kunnen (en mogen) zijn van deze nieuwe schepping, van het komende en zich uitbreidende rijk van God. Wij moeten alleen beslissen, of wij Jezus aannemen, om kinderen van God te worden.
U. Hykes
Bericht vervalt automatisch op zondag 25 januari , 2026
